Mutfak atıklarınızı altına çevirin. Adım adım kompost yapımı, sorun giderme ve farklı yöntemler.
Ahşap palet, plastik kova veya hazır kompost kutusu kullanın. Minimum 1m³ hacim idealdir. Altı açık toprak üzerine koyun — solucanlar girebilsin.
Kahverengi (%60): kuru yaprak, karton, saman, dal parçası. Yeşil (%40): sebze kabuğu, çim, kahve telvesi. Katmanlı dizin — alternatif katmanlar ayrışmayı hızlandırır.
Kompost, sıkıldığında birkaç damla su damlayacak kadar nemli olmalı. Haftada bir karıştırın — oksijen girmeli. Çok ıslaksa kahverengi materyal ekleyin.
3-6 ayda kullanılabilir kompost elde edilir. Hazır kompost: koyu kahverengi, toprak kokusu, orijinal malzeme tanınmaz. Olgunlaşmamış kompost bitkilere zarar verir.
| Sorun | Sebep | Çözüm |
|---|---|---|
| Kötü koku (çürük yumurta) | Çok ıslak, hava yok | Karıştır, kahverengi materyal ekle |
| Amoniak kokusu | Çok fazla yeşil/azot | Kuru yaprak veya karton ekle |
| Çok yavaş ayrışıyor | Kuru, az azot, büyük parçalar | Nemlendir, küçük parçala, yeşil ekle |
| Sinekler var | Et/süt ürünü girmiş | Üzerini toprakla ört, bu malzemeleri koyma |
| Karıncalar var | Çok kuru | Hafifçe nemlendir, karıştır |
En zengin organik gübre. Klasik komposttan 5-10 kat daha fazla besin içerir. Balkon ve apartman için mükemmel.
İçi karanlık, hava delikli plastik kova. Minimum 40x60cm. Birden fazla katlı sistem daha pratik — solucanlar üst katmana geçer, alt katta saf gübre kalır.
Kırmızı solucan (Eisenia fetida) kompost solucanıdır. Bahçe solucanı değil. Online satılır. 500g ile başlayın, nüfus kendi kendine artar.
İnce doğranmış sebze kabuğu, kahve telvesi, ekmek (az). Soğan, sarımsak, narenciye kabuğu ve et vermeyin. Haftada 2-3 kez, yavaş yavaş besleyin.
Katı gübre: toprağa karıştırın (%10-20). Solucan çayı: siyah sıvıyı 1:10 oranında suyla seyreltin, sulama suyuna ekleyin. Çok güçlü — seyreltmeden kullanmayın.
Japon yöntemi. Et ve balık dahil tüm mutfak atıklarını fermente eder. Hızlı (2-4 hafta), kokusuz, kapalı sistemde çalışır.
Musluklu hava geçirmez kap. Katmanlar halinde atık doldurun, her katmana bokashi tozu serpin. Sıkıştırın, hava kalmasın.
EM (Effective Microorganisms) içerir. Laktobasil, maya ve fotosentez bakterileri. Hazır satılır veya evde üretilebilir.
2 hafta kapalı bırakın. Ekşimsi bir koku normal — çürük koku değil. Beyaz mantar büyümesi: başarılı fermentasyon. Siyah küf: başarısız, baştan başlayın.
Fermente atığı doğrudan toprağa gömün (20-30cm derine). 2-4 haftada tamamen ayrışır. Bokashi çayını 1:100 suyla seyreltip saksılara uygulayın.
Toprak iyileştirmek için özel bitkiler yetiştirmek. Maliyet sıfır, faydası büyük.
Fiğ, bezelye, yonca, bakla — havanın azotunu toprağa bağlar. Toprakta 100-200 kg/ha azot biriktirir. En güçlü yeşil gübre grubu.
Yulaf, çavdar, arpa — organik madde artırır, toprağı gevşetir, erozyonu önler. Derin kök sistemi sıkışmış toprağı açar.
Hardal, turp — toprakta nematod ve zararlı mantar baskısı yapar (biyofümigasyon). Kışlık yeşil gübre olarak kullanılır.
Bitkiyi çiçeklenmeden önce kesin ve toprağa karıştırın. 2-4 hafta bekleyin, sonra asıl ürününüzü ekin. Alternatif olarak mulç olarak da kullanılabilir.
Kompost hazırsanız bile toprağa %20-25'ten fazla karıştırmayın. Aşırı organik madde de bitkiye zarar verebilir. Toprağınızı bir hamurun yoğrulması gibi düşünün — ne çok sert ne çok yumuşak olmalı.